Josimar José Évora Dias, beter bekend als Vozinha, heeft maandagavond in het London Palladium zijn onverwachte plek onder de keepers van het jaar veroverd. De 40-jarige doelman uit Cape Verde is genomineerd voor de Yashin Trophy tijdens de Ballon d’Or-uitreiking.
Zijn nominatie is geen beloning voor zijn clubcarrière, die bestaat uit verspreide optredens bij Chaves in de Portugese Liga Portugal 2 en een vooral ceremoniële rol bij het Chileense Colo-Colo. Het is een erkenning voor zijn verrassende optreden op het afgelopen WK. Vozinha, een man die veel is tegengevallen en lange tijd over het hoofd werd gezien, was in twee wedstrijden de grote uitblinker.
Hij hield Spanje, dat later wereldkampioen werd, zonder doelpunt in de openingswedstrijd van Cape Verde. Later bracht hij Argentinië, de latere finalist, in de achtste finales tot het uiterste. In de dagen daartussen en daarna groeide zijn volgersaantal op Instagram van 56.000 naar vandaag 27,7 miljoen. Fans over de hele wereld kozen hem bovendien als startkeeper voor de FIFA Dream XI.
Vozinha, wat in het Portugees ‘oma’ betekent, is voor veel mensen uitgegroeid tot het symbool van iedereen die weigert te accepteren dat lang uitgestelde dromen nooit uitkomen. Toch koestert hij nog eigen ambities, al zijn die nu bescheidener dan zijn prestaties.
Een spectaculaire reis naar Londen
Op zondag stond hij eindelijk weer in de basis van Colo-Colo, in een wedstrijd die hij eigenlijk zou missen om naar de Ballon d’Or te reizen. Hij speelde 1-1 gelijk tegen Palestino en redde drie keer spectaculair. Zijn tegenstanders grepen naar hun hoofd en zijn trainer kreeg stof tot nadenken. Vozinha moet nog altijd de concurrentie aangaan met zijn tiener-rivaal voor de basisplaats.
Daarna haastte hij zich naar het vliegveld van Santiago. Gekleed in een wit trainingspak liep hij door de terminal, begeleid door een lijfwacht die zijn arm om zijn middel hield, alsof hij een koffertje vol diamanten aan zijn pols had geketend. Vozinha floot zachtjes voor zich uit en zwaaide naar reizigers die hem aanmoedigden.
Samen met clubpresident Aníbal Mosa vloog hij eerst naar Madrid. Daar stapte hij op een privéjet voor de laatste etappe. Hij vertrok nog maar zes uur voordat de strijd om de Ballon d’Or zou beginnen. In het vliegtuig hing zijn standaard smoking aan een hanger. Hij trok die haastig aan en reed door de verstopte straten van Londen naar het Palladium, waar de menigte hem een bijzondere waardering gaf, al bleven de kansen klein.
Het feest was al begonnen. French Montana had op een dubbeldekkerbus zijn hit “One Night” gerapt, met de regel “All I need is one night”. Vozinha leek dezelfde ruil te hebben geaccepteerd. Hij gaf meer handtekeningen dan de meeste anderen en vroeg om foto’s met de Barcelona-ster en kandidaat voor de Ballon d’Or Lamine Yamal en met oud-trainer Fabio Capello. Hij gedroeg zich eerder als fan dan als collega. Voor honderden camera’s keek hij met de uitdrukking die miljoenen fans aan hem doet denken: een beetje verbaasd, een beetje met tranen in de ogen, en tegelijk vol bewondering voor het moment.
Een prijs met een keerzijde
In een recent interview met The Observer gaf Vozinha toe dat de last van zijn plotselinge roem zwaarder weegt dan de voordelen. “Veel mensen willen beroemd zijn en een publiek profiel hebben, maar zij zien alleen de positieve kant van die werkelijkheid”, zei hij. “Eerlijk gezegd, als ik kon kiezen tussen het leven dat ik nu heb en het leven dat ik vroeger had, dan koos ik voor het vroegere.”
Op een dag zal hij die tweede wens onvermijdelijk vervuld zien. In september verloor Cape Verde twee keer in de kwalificatie voor de Afrika Cup. Vozinha leek toen op de hoofdpersoon uit een verhaal over de gevaren van tijdelijke roem. Hij maakte een grove fout bij de 3-1 nederlaag tegen Mali en wist geen van de twee schoten tegen Rwanda te stoppen, een nederlaag met 2-1 als resultaat.
Na zijn luidruchtige aankomst bij Colo-Colo zei hij tegen verslaggevers: “Ook al speelde ik in kleinere competities voor clubs die niet echt grote namen waren, diep van binnen zei ik altijd tegen mezelf dat ik een speler van een grote club was.”
Wereldklasse keepers blijven niet onopgemerkt bij grote clubs. Vozinha is iets anders. Om dat te benadrukken werd tijdens de videopresentatie van de genomineerden zijn naam overgeslagen, nog voordat hij aan bod kwam. Hij was een lange weg gereisd om zijn naam en het applaus dat daarop zou volgen niet te horen.
Dat was een onvergeeflijke fout. Toch is het geen belediging om te zeggen dat zijn nominatie eerder een afscheidscadeau is dan een voorteken van grotere dingen die nog komen. Juist daardoor wordt wat hij afgelopen zomer deed nog bijzonderder.
Een afscheid met een boodschap
Vítor Martins, zijn trainer bij Chaves, verwoordde het misschien het best. Dat deed hij nadat Vozinha had aangekondigd Portugal te verlaten, nog voordat hij tegen Spanje en Argentinië zijn grote prestaties leverde. Het afscheid van Martins bleek profetisch. Het klonk ook, mooi en pijnlijk tegelijk, als een lofrede. “Hij zit in een heel bijzonder moment in zijn carrière en beleeft een uniek moment in zijn leven, een moment dat hij misschien onmogelijk achtte: op zijn 40e meedoen aan een WK”, zei Martins. “Hij was tot het einde een perfecte professional.”
Elke keeper erkent dat er wedstrijden zijn waarin elk klein detail toevallig de goede kant op valt. Spanje raakte tegen Cape Verde de lat, al wordt dat minder vaak onthouden, en het team richtte meer kansen op Vozinha dan ernaast. De wedstrijd had met een ander resultaat kunnen eindigen. Vozinha had dan dapper maar verslagen kunnen blijven staan.
Zo eindigde zijn WK-verhaal uiteindelijk, na een spannende verlenging tegen Argentinië, waarin hij Lionel Messi meermaals stopte.
De avond in Londen was zijn laatste ontmoeting met een vergelijkbare grootsheid. Dat weet hij zelf ook. Toen hij zijn stoel vond, zat die in de tweede rij, ver van het gangpad, omdat hij wist dat hij niet naar het podium hoefde.
Hij weet dat hij nooit de aanhoudende klasse van Harry Kane zal evenaren, noch de bijna constante glorie van Kylian Mbappé of de grenzeloze toekomst van Yamal. Hij keek naar de koningen van zijn vak, onder wie David Raya en Unai Simón, de voorspelde winnaar van de Yashin Trophy. Hij wist dat hij nooit hun rijkdom zou delen, alleen een deel van hun glans.
Hij heeft wel een groot hart. Daarin weet hij iets wat zijn meer gezegende rivalen nooit zullen weten: hij weet hoe het voelt om niet gekozen te worden, en nu voelt hij hoe het is om ergens bij te horen, al is het maar even. “De prestatie is een prestatie voor iedereen”, zei hij snikkend na zijn grootse optreden tegen Spanje.
Toen zijn bijzondere, glinsterende avond zijn bittere einde vond, stond Vozinha op en bleef in het gangpad hangen, alsof hij niet zeker wist waar hij heen moest. Hij keek omhoog naar de kroonluchters van het Palladium, opnieuw een beetje verbaasd en een beetje met tranen in zijn ogen. Hij had een lange reis gemaakt om in Londen te zijn, zowel in het leven als op die dag. Maar voor één nacht kon hij zichzelf tot de giganten van het spel rekenen, en de rest van ons kon dat met hem doen.
Hij was meer dan een perfecte professional. Hij was de perfecte vertegenwoordiger van iedereen die van het spel houdt zonder dat die liefde beantwoord wordt, en die wacht tot het spel besluit om ook hen lief te hebben.